نگاهی به کتاب خلاقیت و حل مسأله

اثر برایان تریسی

نوآوری و نگاه خلاقانه حلقه مفقوده بسیاری از مشکلات و مسائل در زندگی اشخاص و شرکت هاست. امروزه تعداد قابل توجهی از اشخاص و مدیران دچار تصلب فکر و ایده بوده و مدام در حال تصمیم گیری های ماشینی با مفروضات اشتباه و نادرست هستند. فلذا آنچه نتیجه فعالیت ها و عملکردهای هرچند سخت کوشانه است، عموما قابل توجه و مطلوب نظر نیست! و چیزی جز دلسردی و ناامیدی را نصیب افراد نمی کند.

بنا به تحقیقات صورت گرفته ذهن انسان دارای یکصد میلیارد سلول است که به کمک سیستم عصبی به بیش از بیست هزار سلول دیگر مرتبط است. اگر با روشی ریاضی تعداد سیگنالهای مخابره شده فی مابین را تصور کنیم با عددی به بزرگی یکصدمیلیارد به توان بیست هزار طرف خواهیم بود.

کتاب خلاقیت و حل مسئله، نوشته برایان تریسی نگاه عمیق و موشکافانه ای به مسئله نوآوری، خلاقیت و روشهای حل مسئله دارد. بنا به تحقیقات صورت گرفته ذهن انسان دارای یکصد میلیارد سلول است که به کمک سیستم عصبی به بیش از بیست هزار سلول دیگر مرتبط است. اگر با روش ریاضی تعداد سیگنالهای مخابره شده فی مابین این سلول ها را تصور کنیم با عددی به بزرگی یکصدمیلیارد به توان بیست هزار طرف خواهیم بود. این تعداد بیشتر از کل ذرات موجود در عالم هستی است! این عدد بزرگ، به روشنی نشان می دهد که ذهن انسان قادر است تعداد قابل توجهی راه و روش برای مسائل مختلف ارائه کند. این خبر خوبی است که بدانیم همه انسانها ذاتا خلاق هستند. اما گروهی بیشتر و گروهی کمتر از این قابلیت خود بهره می برند. هرچند بزرگی این عدد به قدری چشمگیر است که قادر است، هر انسانی با طرز تفکر صلب و غیر خلاق را نیز متقاعد کند که تا حد امکان خلاقانه تر بیندیشد!

مثبت اندیشی اولین قدم تفکر خلاقانه

این کتاب راهکاری عملی برای بهره گیری هرچه بیشتر از قابلیت توانمند ذهن انسان در مورد اصول خلاقیت و تفکر فعال ارائه می کند. در این کتاب بر تفکر مثبت تأکید شده است و بیان می دارد که داشتن تفکر مثبت و مثبت اندیشی در امور مختلف در حکم کاتالیزوری برای پیدا کردن رهیافتی خلاقانه است. داشتن تفکر مثبت و منعطف در مورد مسائل و مشکلات که در تضاد با تفکر ماشینی و سخت گیرانه است، از ویژگی های مدیران خلاق و توانمند برشمرده شده است. کیفیت غالب در مدیران، نیک اندیشی فراوان آنها درباره شرکت، محصولات، خدمات و آینده بنگاه اقتصادی آنهاست. زبان نیک اندیشان مثبت است. مثلاً در زبان نیک اندیشی استفاده از کلمه “مشکل” (که بار معنایی منفی دارد) مرسوم نیست و بهتر است از کلمه هایی با بارمعنایی خنثی و یا مثبت نظیر “موقعیت”، “چالش” و “فرصت” استفاده شود. ضمن اینکه در نگاه فرصت به مشکل، آموزه هایی در هر مشکل وجود دارد که مدیران و افراد خلاق از آنها بهترین بهره را می برند.

من یک نابغه ام

فردی را تصور کنید که به تازگی مشغول بازی گلف شده است. این فرد در صورتی که دارای اعتماد به نفس بوده و قلبا معتقد باشد که انسان توانمندی در این بازیست، حتی با وجود عدم مهارت کافی، قادر خواهد بود، نتایج قابل توجهی را رغم بزند. همین رویکرد در مورد مسئله بهره گیری از ذهن و خلاقیت در حل مسئله وجود دارد. با توصیفاتی که پیشتر در مورد توانایی ذهن گفته شد، اعتقاد قلبی به اینکه “من یک نابغه ام”، زمینه بهره برداری هرچه بیشتر از این توانایی را در وجود انسان باورتر خواهد کرد. تکرار جمله “من یک نابغه ام” در ابتدا شاید مسخره و حتی آزار دهنده نیز باشد. اما بعد از اینکه به عادت تبدیل شود، روشی راهگشا برای افزایش اعتماد بنفس و بهره گیری هرچه بیشتر از توانمندی ذهن خواهد بود.

پرسش های سختگیرانه و ناخوشایند از خود

مهارت قابل توجه دیگری که انسانهای خلاق باید به آن عادت داشته باشند، پرسیدن سوالهای سختگیرانه و ناخوشایند از خود، رفتار و محصولات و خدماتش است. سوالاتی بیرحمانه که نقاط ضعف شخصیتی، رفتاری، محصولات و خدمات را به ما گوشزد می کنند و در صورت نگاه منصفانه، روشهایی را برای حل این سوالات و مشکلات به ذهن متبادر می سازند. سوالاتی نظیر اینکه، اصلی ترین نیاز حال حاضر ما چیست؟ سعی داریم چه کاری انجام دهیم، چطور انجام دهیم، نتایج و دستاوردهای مطلوب ما کدامند؟ آیا راههای بهتری هم هست؟ یا استفاده از روش تکمیل جمله مثلاً: “میتوانیم فروش شرکتمان را در نود روز آینده دو برابر کنیم اگر….” و یا “میتوانیم تأمین کننده پیشروی محصول خود در بازار باشیم اگر…” این کتاب یک تکنیک بیست ایده ای را نیز معرفی می کند تا به گونه کاراتر از روش پرسیدن سوالهای سختگیرانه بهره برداری شود.

تکنیک طوفان مغزی و توانایی نوشتن

در این کتاب روش و تکنیک توفان ذهنی که یک روش مرسوم و رایج در حل مسئله می باشد، به صورت کامل توضیح داده شده و روشهای بهره گیری از آن نیز شرح داده شده است. امروزه تکنیک توفان ذهنی، روشی پرکاربرد علی الخصوص در مدیریت حل مسائل و مشکلات در برترین شرکتهای دنیاست که میتوان با بهره گیری از آن در ابعاد زندگی شخصی و مجموعه تحت مدیریت خود، از کارایی بسیار ویژه و نتایج شگرف آن بهره جست.

نوشتن امریست که کتاب خلاقیت و حل مسئله برایان تریسی، همواره آن را پیشنهاد می کند. به نظر می رسد، برای تفکر خلاقانه، باید نوشتن را به یکی از عادات خود تبدیل کنیم. نوشتن به فرآیند فکر کردن عینیت می بخشد، نوشتن قادر است اتصال بین تفکر کند و تند را در ذهن هوشیار سازماندهی کند و راه حل های خلاقانه ای که در اندرونی دور ذهن نیمه هوشیار، بایگانی شده اند را در مقابل دیدگانمان نمایان کند. بسیاری از مواقع پس از نوشتن، راه حل به صورتی خودکار، نظیر خامه روی شیر نمایان می شود.

رفتار نوابغ را تمرین کنیم

برای تفکر خلاقانه باید رفتارهای انسانهای خلاق به عاداتی در رفتارمان تبدیل شود. نوابغ دارای مهارت تمرکز هستند. قادرند فارغ از عوامل مزاحم بیرونی نظیر جنبه های مختلف تکنولوژی و آلودگی های صوتی، به مدت پانزده، سی، چهل و پنج دقیقه درمورد مسئله ای خاص تمرکز و تفکر کنند (CMP) منطق تمرکز این است که ذهن گل آلود باید آرام گیرد تا بتوان شفاف تر اندیشید. عادت دیگر نوابغ ربط دادن مسائل نامرتبط به هم است. آنها قادرند با ذهن باز به مسائل نگاه کنند و گاهی حتی با ساده ترین نگاه (نظیر نگاه کودکانه) تمامی راه حل های ممکن را بررسی می کنند و از وابستگی و تعصب ذهنی عمیق با راهکار کاملا مشخص و مرسوم – که بدیهی ترین جواب است – خود را دور نگاه دارند. رفتار دیگر نوابغ این است که از روشهای نظام مند برای حل مسئله و مشکل خود استفاده می کنند و دور از بی نظمی و هیجان با مسائل درگیر می شوند.

کتاب خلاقیت و حل مسئله دارای بخشهای دیگری نیز می باشد که عبارتند از:

  • منابع و سرچشمه های خلاقیت و محرک های آن
  • ذهن هوشیار، نیمه هوشیار و ابرهوشیار و قابلیت ها و اهمیت هر کدام از آنها
  • روش تمرین تفکر بر مبنای ذهن صفر
  • راهکارهایی خلاقانه برای فروش محصولات خارج از رده
  • منابع نوآوری
  • اصول مهندسی ارزش
  • ارزیابی ایده های شخصی

نکته جالب توجه، تمرین ها و ایده ها و مثالهایی است که شرح مطالب را کاربردی تر کرده است.

سپاسگزار خواهم بود اگر نظرات خود را در مورد این مطلب در بخش دیدگاهها منعکس کنید.

در نوشته های بعدی، طوفان مغزی و فرآیند حل مسئله به گونه ای مبسوط شرح داده خواهند شد.

سجاد نوروزی

یک دیدگاه برای “نگاهی به کتاب خلاقیت و حل مسأله”

  1. Dear Dr. Norouzi:
    I hope you are well. I just wanted to say thank you so much about briefing Brian Tracy book that was very beneficial.
    at the end i have some comment here thats it: please do this to other books as you study.
    Again thank you so much. I greatly appreciate your assistance with my progress in life
    Best regards,
    Behzad Barvestani

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *